Rzecznik Praw Obywatelskich odpowiada na nasze pismo

Należałoby postulować wprowadzenie przepisu, który ograniczałby możliwość zastosowania trybu nakazowego w sprawach, w których główny materiał dowodowy stanowią zeznania funkcjonariuszy policji kwestionowane przez obwinionego – pisze do ObyPomocy Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich

Biuro ObyPomoc wystosowało do Rzecznika Praw Obywatelskich pismo w sprawie nadużywania trybu nakazowego w sprawach dotyczących zagadnień związanych z wolnością zgromadzeń publicznych. W odpowiedzi  (pismo poniżej) biuro poinformowało, że Rzecznik Praw Obywatelskich planuje:


1) wystąpienie do Dyrektora Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości z pytaniem czy przeprowadzone były badania dotyczące stosowania trybu nakazowego w postępowaniu karnym oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, zaś w ich braku postulujące przeprowadzenie takich badań;
2) wystąpienie do Marszałka Senatu z prośbą o rozważenie możliwości inicjatywy ustawodawczej w zakresie zmiany kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia z uwzględnieniem wniosków wynikających z niniejszej opinii;
3) zażądanie i analiza akt sądowych w kilku pilotażowych sprawach pod kątem rozważenia wniesienia kasacji;
4) wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości z prośbą o wyjaśnienia i przekazanie danych statystycznych w celu zweryfikowania, czy postępowanie nakazowe jest rzeczywiście tak zawodne, jak to podnoszą Obywatele RP (wyroki nakazowe utrzymują się jedynie w 1% spraw) oraz o ewentualne rozważenie zmian co do przesłanek stosowania tego postępowania, np. z uwzględnieniem wyłączenia w sprawach, które mogą dotyczyć praw i wolności politycznych;
5) wystąpienie do Komendanta Głównego Policji o przedstawienie danych i zajęcie stanowiska w szczególności w zakresie praktyki, zgodnie z którą policja w sprawach tego typu kieruje wnioski o ukaranie, a następnie wnosi środki zaskarżenia na niekorzyść obwinionych się praktycznie w każdym wypadku, nawet jeśli jest to oczywiście nieuzasadnione; prawidłowość i proporcjonalność działań policji w tym zakresie może być wątpliwa.”

***

Szanowny Panie

W odpowiedzi na Pana [pismo w imieniu ObyPomocy napisał Michał Dadlez – red.] wniosek z dnia 18 lutego 2020 r. dotyczący praktykinadużywania trybu nakazowego w sprawach dotyczących zagadnień związanych zwolnością zgromadzeń publicznych, uprzejmie informuję, co następuje. Warunkiemkoniecznym do zastosowania trybu nakazowego jest ustalenie, że na podstawiezebranych w postępowaniu przygotowawczym dowodów okoliczności czynu i winaoskarżonego nie budzą wątpliwości (art. 500 § 3 k.p.k.) [1] . W postępowaniunakazowym sąd orzeka na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniuprzygotowawczym, przy czym materiał dowodowy musi pozwalać na ocenę, żeokoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości [2] . Innymi słowy,sąd musi swoje przekonanie oprzeć na niebudzących wątpliwości ustaleniachfaktycznych wynikających z prawidłowo przeprowadzonych w dochodzeniu dowodów [3]. Ocena konieczności przeprowadzenia rozprawy oraz okoliczności związanych zczynem i winą oskarżonego nie jest dowolna, lecz powinna odpowiadać regułomwynikającym z zasady swobodnej oceny dowodów [4].

W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że przesłanka braku wątpliwości co do okoliczności czynu spełniona jest zarówno wówczas, gdyoskarżony przyznał się w postępowaniu przygotowawczym do popełnieniazarzuconego czynu (przy czym przyznanie to jest potwierdzone zgromadzonym wsprawie materiałem dowodowym) oraz gdy kwestionuje on swoje sprawstwo, alezebrany materiał dowodowy wyraźnie wskazuje na popełnienie zarzucanego czynu [5].

Jak wskazuje A. Zoll, wymóg braku wątpliwości co do okoliczności czynu zachodzi, gdy istnieją podstawy do przypisania oskarżonemupopełnienia przestępstwa oraz wyjaśnione są elementy podmiotowe i przedmiotowe[6]. Nie jest więc niezbędne przyznanie się oskarżonego do winy iniekwestionowanie swojego sprawstwa. Muszą jednak istnieć dowody przesądzająceo jego winie tj. takie, które w oczywisty sposób wskazują na popełnienie przezniego zarzucanego mu czynu i istotne jego okoliczności [7]. Przyjmuje się więc,że najczęściej do rozpoznania sprawy w trybie nakazowym dochodzi w sytuacji,gdy oskarżony przyznaje się do winy w toku postępowania przygotowawczego, azebrane dowody potwierdzają jego wersję wydarzeń [8]. W związku z tym nie możnamówić o niebudzących wątpliwości okolicznościach popełnienia czynu zarzucanegow sytuacji, gdy sąd, wydając wyrok nakazowy, dokonuje w nim modyfikacji opisuczynu przypisanego oskarżonemu. Wówczas, powinien skierować sprawę na rozprawę wcelu rozpoznania jej na zasadach ogólnych. Również uznanie, że dany czynstanowi wykroczenie, a nie przestępstwo uniemożliwia wydanie wyroku wpostępowaniu nakazowym [9].

Istotne jest wskazanie, że nie jest spełniony ustawowy wymóg niebudzących wątpliwości okoliczności popełnienia czynu, jeżeli w sprawiezostały złożone wnioski dowodowe, i to niezależnie od tego, czy na korzyść, czyna niekorzyść oskarżonego [10]. Przy orzekaniu w postępowaniu nakazowymwątpliwości nie może budzić nie tylko zasadnicza kwestia sprawstwa określonegoczynu przez daną osobę, lecz także wszelkie inne okoliczności, które są istotnedla właściwej oceny prawnokarnej czynu będącego przedmiotem osądu, w tym czaspopełnienia przestępstwa [11].

Zgodnie z art. 2 § 1a kodeksu postępowania w sprawach o

Strony: Początek |1 | 2 | 3 | ... | następna strona→ | Koniec

One thought on “Rzecznik Praw Obywatelskich odpowiada na nasze pismo

  • 21 lipca, 2020 o 02:06
    Permalink

    “Należałoby więc postulować de lege lata wyłączenie takiej możliwości w praktyce i kierowanie tego typu spraw na rozprawę”

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *